College Tour Haaglanden 2

De bestuurlijke kant van samenwerken

Professioneel samenwerken is een hot topic. Onlangs schreef de inspectie van het ministerie van SZW nog een rapport waarin zij aangaf dat de bestuurlijke samenwerking in de arbeidsmarktregio’s is verbeterd, maar dat de samenwerking op uitvoerend niveau met werkgevers en de samenwerking tussen gemeenten en UWV nog onvoldoende vorm krijgt. De kunst van samenwerken is dus van groot belang geworden voor iedereen die werkzaam is in de arbeidsmarktregio.

Maurits Sanders

Donderdag 16 februari, het tweede college in een reeks van drie. Gastdocent Maurits Sanders vertelt over de bestuurlijke kant van samenwerken in de arbeidsmarktregio’s. Wat maakt besluitvorming anders in samenwerkingsverbanden? En hoe borg ik goede besluitvorming in samenwerkingsverbanden?

Interdependentie

Wanneer een besluitvormingsproces in een samenwerkingsverband tussen organisaties moet plaatsvinden betekent dit dat er altijd verschillende actoren bij betrokken zijn.
Organisaties hebben verschillende belangen maar zijn van elkaar afhankelijk voor een goed eindresultaat. Geen enkele actor kan zelfstandig zijn doelen realiseren (interdependentie). Tijdens dit college werd toegelicht wat dit betekent voor het inrichten van procesmanagement en besluitvormingsprocessen.

Bestuurlijke spaghetti

In het openbaar bestuur wordt er nogal wat van samenwerken verwacht. Maurits legt de zaal een drietal stellingen voor.
Stelling 1 De burger is gebaat bij samenwerking in het openbaar bestuur.
Samenwerken verhoogt de kwaliteit, effectiviteit en legitimiteit van beleid en beleidsuitvoering.
Stelling 2 Samenwerken oké, maar niet te veel.
Ongetwijfeld zal samenwerken voordelen hebben, maar het leidt vooral tot ongewenste bestuurlijke drukte en bestuurlijke spaghetti. Een voorbeeld van bestuurlijke spaghetti: in 2016 hielden 183 intergemeentelijke samenwerkingsverbanden zich bezig met sociale zaken en werkgelegenheid en 144 met zorg en welzijn (Boogers, Denters, Klok & Sanders, 2016).
Stelling 3 Samenwerken in het openbaar bestuur: stop er onmiddellijk mee!
In samenwerkingsverbanden legt het lokale belang het per definitie af tegen het interorganisationele belang. Een dergelijke uitholling gaat ook nog eens gepaard met een verlies van lokale identiteit.

Complexe beleidsvraagstukken

Lodge & Wegrich (2014) maken onderscheid tussen de volgende capaciteiten: doortastendheid, regulerend vermogen, coördinerend vermogen en analytisch vermogen.
Volgens Lodge en Wegrich is het voor overheidsinstellingen lang niet altijd even eenvoudig om op het juiste moment en in samenhang kennis, gezag en financiële middelen in te zetten om complexe beleidsvraagstukken aan te pakken.
Eén van de oplossingen is volgens Lodge & Wegrich gelegen in de interorganisationele samenwerking. Samenwerking met organisaties in het publieke domein, met private organisaties en met burgers.
Voor veel bestuurders is het een hele opgave om het overzicht te houden in de verschillende samenwerkingsvormen. Het formuleren van beleid en het verlenen van publieke diensten heeft niet meer uitsluitend plaats binnen de muren van de eigen ambtelijke organisatie, maar vindt in toenemende mate plaats tussen organisaties.

Collegereeks

De drie colleges worden aangeboden door Jan Boerma, districtsmanager UWV, en Martin Andriessen, directeur WSP Den Haag. College 1 had als thema Psychologie van het samenwerken; college 3, dinsdag 14 maart, behandelt de kracht van procesafspraken en het organiseren van samenwerken.
De organisatie is in handen van het RPA.